1. Giới thiệu tổng quan về Chùa Tháp Tường Long
Chùa Tháp Tường Long nằm trên đỉnh núi Long Sơn, thuộc phường Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng, ở độ cao khoảng 100 m so với mực nước biển. Vị trí này giúp ngôi tháp trở thành điểm cao nhất khu vực Đồ Sơn, từ đây có thể quan sát toàn cảnh biển, bán đảo và khu dân cư phía dưới. Không gian xung quanh chùa được bao bọc bởi rừng cây tự nhiên, tạo cảm giác thanh tịnh và tách biệt khỏi nhịp sống đô thị.
Về lịch sử, Chùa Tháp Tường Long: được xây dựng từ thời nhà Lý, gắn liền với sự phát triển mạnh mẽ của Phật giáo trong thế kỷ 11. Đây không chỉ là nơi tu hành mà còn mang ý nghĩa trấn giữ long mạch, bảo vệ vùng duyên hải Đông Bắc. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, chùa tháp vẫn được xem là biểu tượng tâm linh quan trọng của Hải Phòng.
Chùa Tháp Tường Long nằm trên đỉnh núi Long Sơn. (Nguồn: Sưu tầm)
Ngày nay, chùa Tháp Tường Long được phục dựng khang trang, trở thành điểm đến văn hóa tâm linh nổi bật của thành phố. Mỗi năm, nơi đây đón hàng chục nghìn lượt khách tham quan, đặc biệt đông vào dịp lễ Phật Đản, Vu Lan và các ngày đầu xuân.
2. Hướng dẫn di chuyển đến Chùa Tháp Tường Long
2.1. Từ trung tâm Hải Phòng, Hà Nội và các tỉnh phía Bắc
Từ trung tâm thành phố Hải Phòng, du khách di chuyển khoảng 20 km để đến chùa Tháp Tường Long, thời gian trung bình từ 35 đến 45 phút bằng ô tô hoặc xe máy. Tuyến đường phổ biến là đi theo đường Phạm Văn Đồng hướng về Đồ Sơn, giao thông thuận tiện và dễ tìm.
Đối với du khách từ Hà Nội, quãng đường di chuyển khoảng 120 km, thời gian từ 2 giờ đến 2 giờ 30 phút bằng ô tô theo cao tốc Hà Nội – Hải Phòng. Chi phí xăng xe trung bình dao động khoảng 400.000 đồng đến 600.000 đồng cho một lượt di chuyển, phù hợp cho chuyến đi trong ngày hoặc cuối tuần.
Ngoài ra, du khách từ các tỉnh phía Bắc có thể lựa chọn xe khách đến trung tâm Hải Phòng với mức giá từ 150.000 đồng đến 250.000 đồng, sau đó tiếp tục di chuyển đến chùa Tháp Tường Long bằng taxi hoặc xe máy.
2.2. Di chuyển trong Đồ Sơn lên núi Long Sơn
Từ trung tâm quận Đồ Sơn, du khách tiếp tục di chuyển khoảng 3 km để đến chân núi Long Sơn, nơi tọa lạc chùa Tháp Tường Long. Đường lên núi đã được cải tạo với bậc đá và lan can chắc chắn, thuận tiện cho cả người lớn tuổi và trẻ em.
Du khách có thể lựa chọn đi bộ trekking nhẹ nhàng trong khoảng 15 đến 20 phút hoặc sử dụng xe máy lên gần khu vực chùa. Việc đi bộ giúp du khách cảm nhận rõ hơn không gian thiên nhiên và không khí trong lành của khu vực núi Long Sơn.
Khi di chuyển, cần chú ý an toàn, đặc biệt vào mùa mưa khi bậc đá có thể trơn trượt. Ban quản lý chùa Tháp Tường Long thường xuyên bố trí biển chỉ dẫn và khu vực nghỉ chân cho du khách.
Du khách có thể đi bộ lên khu vực Chùa Tháp Tường Long. (Nguồn: Báo Đại Đoàn Kết)
3. Lịch sử hình thành và phát triển Chùa Tháp Tường Long
3.1. Nguồn gốc và ý nghĩa tên gọi Tường Long
Theo sử sách, chùa Tháp Tường Long được xây dựng vào năm 1058 dưới triều vua Lý Thánh Tông. Tên gọi “Tường Long” mang ý nghĩa “rồng tốt lành”, gắn với truyền thuyết vua nhìn thấy rồng vàng bay lên từ đỉnh núi Long Sơn khi đi tuần du vùng biển Đông Bắc.
Tháp gắn với truyền thuyết vua nhìn thấy rồng vàng bay lên. (Nguồn: Báo Lao Động)
Việc xây dựng tháp mang ý nghĩa cầu quốc thái dân an, trấn giữ long mạch và thể hiện uy quyền của triều đình nhà Lý. Đây cũng là giai đoạn Phật giáo được coi là quốc giáo, nên chùa Tháp Tường Long mang đậm dấu ấn tôn giáo và chính trị đương thời.
Tên gọi Tường Long không chỉ mang yếu tố linh thiêng mà còn phản ánh niềm tin của người xưa về sự bảo hộ của thần linh đối với vùng đất ven biển Hải Phòng.
3.2. Những dấu mốc lịch sử đặc biệt
Sau thời kỳ hưng thịnh, chùa Tháp Tường Long dần bị tàn phá qua các cuộc chiến tranh và biến động lịch sử, đặc biệt từ thế kỷ 17. Nhiều hạng mục kiến trúc bị sụp đổ, chỉ còn lại nền móng và dấu tích khảo cổ.
Đến đầu thế kỷ 21, các cuộc khai quật khảo cổ học đã phát hiện nhiều hiện vật gạch, ngói, hoa văn thời Lý tại khu vực tháp. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để phục dựng lại chùa Tháp Tường Long theo nguyên mẫu lịch sử.
Công trình phục dựng chùa Tháp Tường Long chính thức khánh thành vào năm 2017, đánh dấu sự hồi sinh của một di tích Phật giáo nghìn năm tuổi và mở ra giai đoạn phát triển mới cho du lịch tâm linh Hải Phòng.
4. Kiến trúc độc đáo của Chùa Tháp Tường Long
4.1. Quy mô tổng thể và vị trí kiến trúc
chùa Tháp Tường Long được xây dựng trên đỉnh núi Long Sơn, nơi có địa hình cao ráo và tầm nhìn rộng mở ra toàn bộ khu vực Đồ Sơn và vùng biển lân cận. Núi Long Sơn có độ cao khoảng 100 m, đóng vai trò như điểm tụ linh khí theo quan niệm phong thủy Á Đông, giúp công trình mang ý nghĩa trấn giữ và bảo hộ vùng duyên hải.
Tổng thể chùa Tháp Tường Long được quy hoạch hài hòa giữa kiến trúc Phật giáo và cảnh quan tự nhiên, với trục chính hướng ra biển Đông. Cách bố trí này vừa tạo cảm giác uy nghi, vừa mở rộng không gian thiền định, giúp du khách cảm nhận rõ sự giao hòa giữa đất trời và con người.
Kiến trúc được chạm khắc tỉ mỉ. (Nguồn: Sưu tầm)
Không gian xung quanh tháp được bao phủ bởi hệ thống cây xanh và lối đi bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tham quan, hành hương và chiêm bái. Đây cũng là yếu tố giúp chùa Tháp Tường Long giữ được vẻ tĩnh lặng giữa khu du lịch biển sôi động.
4.2. Những hạng mục nổi bật của Chùa Tháp Tường Long
Điểm nhấn kiến trúc lớn nhất của chùa Tháp Tường Long là ngọn tháp 9 tầng, được phục dựng theo phong cách tháp Phật giáo thời Lý. Tháp có kết cấu vững chắc, thân tháp thu nhỏ dần lên cao, tạo cảm giác thanh thoát và hướng thượng, tượng trưng cho con đường giác ngộ trong Phật giáo.
Khu tam quan của chùa Tháp Tường Long được thiết kế theo lối truyền thống, mái cong mềm mại, họa tiết rồng phượng mang đậm phong cách mỹ thuật thời Lý. Tam quan không chỉ là lối vào mà còn là ranh giới giữa không gian đời thường và cõi tâm linh.
Ngoài ra, khu nhà Tam Bảo, tượng Phật và hệ thống chuông đồng tại chùa Tháp Tường Long cũng được chế tác công phu. Chuông đồng lớn được đặt ở vị trí trang trọng, âm vang ngân xa, tạo nên không gian linh thiêng mỗi khi được thỉnh lên trong các nghi lễ.
4.3. Giá trị kiến trúc – mỹ thuật – khảo cổ học
chùa Tháp Tường Long mang giá trị đặc biệt về khảo cổ học, khi nhiều hiện vật gạch, ngói, hoa văn trang trí thời Lý đã được phát hiện tại khu vực nền tháp cũ. Các viên gạch trang trí hoa sen, hoa cúc và họa tiết rồng là minh chứng rõ nét cho trình độ mỹ thuật cao của thời kỳ này.
Các hoa văn trang trí thời Lý được phát hiện. (Nguồn: Báo Nhân Dân)
Về mặt mỹ thuật, các chi tiết chạm khắc tại chùa Tháp Tường Long thể hiện sự tinh tế và cân đối, khác biệt với phong cách cầu kỳ của các thời kỳ sau. Những đường nét mềm mại, thanh thoát phản ánh triết lý Phật giáo đề cao sự hài hòa và giản dị.
5. Kinh nghiệm và lưu ý khi tham quan Chùa Tháp Tường Long
Khi tham quan chùa Tháp Tường Long, du khách nên lựa chọn trang phục lịch sự, kín đáo, phù hợp với không gian tâm linh. Giày thể thao hoặc giày đế thấp sẽ giúp việc di chuyển trên các bậc đá và lối đi quanh núi Long Sơn trở nên an toàn hơn.
Thời điểm lý tưởng để tham quan chùa Tháp Tường Long là vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, khi thời tiết mát mẻ và ánh sáng tự nhiên đẹp, thuận lợi cho việc chiêm bái và chụp ảnh. Những ngày lễ lớn thường khá đông khách, du khách nên chủ động sắp xếp thời gian để tránh quá tải.
Du khách cũng cần lưu ý giữ gìn vệ sinh, không xả rác và không tác động vào các hiện vật tại chùa Tháp Tường Long. Ý thức tham quan văn minh góp phần bảo tồn di tích và duy trì vẻ đẹp lâu dài của công trình.
Sau khi tham quan chùa Tháp Tường Long, du khách có thể kết hợp hành trình khám phá đảo Cát Bà với trải nghiệm cáp treo vượt biển của Sun World Cat Ba. Tuyến cáp treo dài 3.955 m, nối từ Cát Hải ra đảo Cát Bà, mang đến góc nhìn toàn cảnh vịnh Lan Hạ với hàng trăm đảo đá vôi lớn nhỏ từ trên cao.
Nhóm du khách thích thú trải nghiệm cáp treo Sun World Cat Ba.
Với lịch sử hơn 900 năm, chùa Tháp Tường Long không chỉ là di tích Phật giáo tiêu biểu mà còn là biểu tượng văn hóa tâm linh của Hải Phòng. Kiến trúc độc đáo, giá trị khảo cổ quý hiếm và không gian thanh tịnh trên đỉnh núi Long Sơn khiến nơi đây trở thành điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình khám phá đất Cảng. Hãy dành thời gian ghé thăm chùa Tháp Tường Long trong năm 2026 để cảm nhận trọn vẹn chiều sâu lịch sử, văn hóa và tìm lại những khoảnh khắc bình yên giữa nhịp sống hiện đại.