1. Hội vật làng Vĩnh Khê – Lễ hội võ cổ truyền 700 năm ở Hải Phòng
1.1. Vị trí và thời gian tổ chức hội vật làng Vĩnh Khê
Hội làng vật Vĩnh Khê được tổ chức tại khuôn viên đình Vĩnh Khê, phường An Hải, thành phố Hải Phòng. Đây là di tích lịch sử cấp quốc gia, nằm cách trung tâm thành phố khoảng 6 km, thuận tiện cho người dân và du khách tham dự lễ hội.
Thời gian diễn ra hội làng vật Vĩnh Khê vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Đây được xem là ngày hội lớn nhất của làng, mở đầu cho chuỗi hoạt động lễ hội đầu xuân, thu hút hàng nghìn người dân địa phương và du khách thập phương đến xem và cổ vũ.
Hội vật làng Vĩnh Khê được tổ chức hằng năm. (Nguồn: Báo Thanh Niên)
1.2. Nguồn gốc và ý nghĩa lịch sử của hội vật làng Vĩnh Khê
Theo các tư liệu lịch sử, hội làng vật Vĩnh Khê có nguồn gốc từ khoảng thế kỷ XIII, gắn liền với hai vị thành hoàng họ Vũ và danh tướng Phạm Tử Nghi. Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ công lao bảo vệ quê hương và rèn luyện tinh thần võ bị cho trai tráng trong làng.
Không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm, hội làng vật Vĩnh Khê còn thể hiện khát vọng cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu và đời sống ấm no. Qua nhiều thế kỷ, lễ hội vẫn được duy trì gần như nguyên vẹn về nghi lễ, phản ánh sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống Hải Phòng.
1.3. Công nhận Di sản quốc gia
Năm 2025, hội làng vật Vĩnh Khê chính thức được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng khẳng định giá trị đặc biệt của lễ hội trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Việc được công nhận không chỉ góp phần bảo tồn hội làng vật Vĩnh Khê mà còn tạo điều kiện để lễ hội được quảng bá rộng rãi hơn, trở thành sản phẩm du lịch văn hóa tiêu biểu của Hải Phòng trong giai đoạn phát triển mới.
Hội vật làng Vĩnh Khê thu hút nhiều người dân và du khách đến xem. (Nguồn: Sưu tầm)
2. Nghi lễ truyền thống tại hội vật làng Vĩnh Khê
2.1. Lễ giao điệp - phần mở đầu linh thiêng
Lễ giao điệp là nghi thức mở đầu quan trọng trong hội làng vật Vĩnh Khê, được thực hiện bởi các bô lão uy tín trong làng. Nghi lễ này mang ý nghĩa trình báo với thần linh về việc mở hội, cầu mong sự chứng giám và phù hộ cho lễ hội diễn ra suôn sẻ.
Trong lễ giao điệp, các vật phẩm cúng tế được chuẩn bị trang trọng, thể hiện lòng thành kính của cộng đồng. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng, thể hiện rõ nét sự giao hòa giữa yếu tố tâm linh và sinh hoạt văn hóa dân gian trong
2.2. Đấu vật tượng trưng trước bàn thờ
Sau lễ giao điệp, hội làng vật Vĩnh Khê bước vào nghi thức đấu vật tượng trưng trước ban thờ Thành hoàng. Hai đô vật tiêu biểu của làng sẽ thực hiện một keo vật mang tính nghi lễ, không đặt nặng thắng thua mà chú trọng yếu tố truyền thống.
Đấu tượng trưng trước bàn thờ. (Nguồn: Sưu tầm)
Nghi thức này mang ý nghĩa báo cáo với thần linh về việc khai hội chính thức, đồng thời thể hiện tinh thần thượng võ, tôn trọng đối thủ và đề cao đạo đức trong thi đấu của hội làng vật Vĩnh Khê.
2.3. Lễ rước, các hoạt động phụ trợ và không khí lễ hội
Song song với các nghi lễ chính, hội làng vật Vĩnh Khê còn diễn ra lễ rước bài vị Thành hoàng quanh làng, kết hợp với các hoạt động tế lễ và biểu diễn văn nghệ dân gian. Không khí lễ hội trở nên sôi động, rộn ràng khắp khu vực đình làng.
Các hoạt động phụ trợ giúp hội làng vật Vĩnh Khê không chỉ là sân chơi thể thao mà còn là ngày hội văn hóa lớn, gắn kết cộng đồng và thu hút đông đảo du khách tham gia trải nghiệm.
3. Thể lệ thi đấu và các nét đặc sắc hội vật làng Vĩnh Khê
3.1. Quy chế thi đấu vật truyền thống
Điểm đặc biệt của hội làng vật Vĩnh Khê là quy chế thi đấu theo lệ làng, không phân biệt tuổi tác, giới tính hay xuất thân của đô vật. Bất kỳ ai đủ sức khỏe và đăng ký hợp lệ đều có thể tham gia tranh tài.
Luật thi đấu yêu cầu đô vật quật ngã đối phương ngửa lưng xuống sới mới được tính thắng. Quy định này đòi hỏi kỹ thuật, sức bền và tinh thần fair play, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho hội làng vật Vĩnh Khê.
3.2. Không khí hội vật làng Vĩnh Khê
Không khí hội làng vật Vĩnh Khê luôn sôi động ngay từ sáng sớm ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch, khi hàng nghìn người dân và du khách tập trung về khu vực đình Vĩnh Khê để theo dõi các trận đấu. Theo thống kê địa phương, mỗi mùa hội có từ 20 đến 30 đô vật tham gia tranh tài, tạo nên không khí náo nhiệt kéo dài suốt nhiều giờ liền.
Không khí sôi động từ sáng sớm để theo dõi trận đấu. (Nguồn: Báo Lao Động)
Điểm đặc biệt của hội làng vật Vĩnh Khê là tinh thần thi đấu công bằng, không phân biệt địa phương hay đẳng cấp. Các đô vật sau mỗi keo đấu đều cúi chào khán giả và đối thủ, thể hiện tinh thần thượng võ truyền thống. Phần thưởng dành cho người chiến thắng thường là hiện vật có giá trị tinh thần cao, thay vì tiền mặt, đúng với lệ làng xưa.
4. Giá trị văn hóa – lịch sử và tầm ảnh hưởng hội vật làng Vĩnh Khê
4.1. Bảo tồn tinh thần võ đạo
Hội làng vật Vĩnh Khê đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn tinh thần võ đạo truyền thống của người Việt, đề cao sức mạnh thể chất đi đôi với đạo đức và lòng nhân ái. Thông qua lễ hội, thế hệ trẻ được tiếp cận trực tiếp với các giá trị cốt lõi như tôn sư trọng đạo, đoàn kết cộng đồng và ý chí vượt khó.
Việc duy trì hội làng vật Vĩnh Khê suốt hơn 700 năm cho thấy sức sống bền bỉ của văn hóa làng xã Bắc Bộ. Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa thể thao mà còn là phương thức giáo dục truyền thống hiệu quả, góp phần nuôi dưỡng bản lĩnh và niềm tự hào quê hương cho cộng đồng địa phương.
4.2. Đóng góp cho thể thao Hải Phòng và Việt Nam
Từ hội làng vật Vĩnh Khê, nhiều đô vật có tố chất đã được phát hiện và bồi dưỡng để tham gia các giải vật phong trào và chuyên nghiệp. Một số đô vật trưởng thành từ lễ hội đã góp mặt trong các giải vật toàn quốc, đóng góp tích cực cho phong trào thể dục thể thao của Hải Phòng.
Không chỉ dừng lại ở phạm vi địa phương, hội làng vật Vĩnh Khê còn được xem là cái nôi gìn giữ vật cổ truyền Việt Nam. Lễ hội góp phần bảo tồn kỹ thuật thi đấu truyền thống, tạo nền tảng để phát triển bộ môn vật dân tộc song song với vật hiện đại trong hệ thống thể thao quốc gia.
4.3. Được truyền thông và nghiên cứu văn hoá đánh giá cao
Hội làng vật Vĩnh Khê thường xuyên được các cơ quan báo chí lớn và nhiều tạp chí văn hóa ghi nhận, phản ánh như một mô hình tiêu biểu của lễ hội truyền thống được bảo tồn tốt. Nhiều công trình nghiên cứu văn hóa dân gian cũng lựa chọn lễ hội này làm ví dụ điển hình cho tinh thần thượng võ Bắc Bộ.
Việc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia càng giúp hội làng vật Vĩnh Khê khẳng định vị thế trong đời sống văn hóa Việt Nam. Đây không chỉ là niềm tự hào của Hải Phòng mà còn là tài sản tinh thần chung cần được gìn giữ và lan tỏa.
Được công nhận là Di sản phi vật thể quốc gia. (Nguồn: Hải Phòng)
5. Kinh nghiệm tham dự hội vật làng Vĩnh Khê
5.1. Hướng dẫn di chuyển đến tham dự hội vật làng Vĩnh Khê
Địa điểm tổ chức hội làng vật Vĩnh Khê là Di tích quốc gia đình Vĩnh Khê, phường An Hải, thành phố Hải Phòng. Từ trung tâm thành phố, du khách có thể di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô trong khoảng 15 đến 20 phút với quãng đường khoảng 6 km.
Du khách nên đến sớm từ 7 giờ sáng để theo dõi trọn vẹn phần lễ và phần hội của hội làng vật Vĩnh Khê. Sau khi xem vật, bạn có thể kết hợp thưởng thức ẩm thực làng quê và tham quan các di tích lân cận để hành trình thêm trọn vẹn.
5.2. Lưu ý trang phục khi tham dự hội vật làng Vĩnh Khê
Khi tham dự hội làng vật Vĩnh Khê, du khách nên lựa chọn trang phục lịch sự, gọn gàng, phù hợp với không gian lễ hội truyền thống. Tránh mặc trang phục quá ngắn hoặc phản cảm, đặc biệt khi tham gia các nghi lễ tại đình làng.
Ngoài ra, du khách cần tuân thủ hướng dẫn của ban tổ chức, giữ gìn trật tự và an toàn khi cổ vũ các trận đấu. Việc tham dự đúng mực không chỉ giúp trải nghiệm hội làng vật Vĩnh Khê trọn vẹn hơn mà còn góp phần bảo vệ hình ảnh đẹp của di sản văn hóa quốc gia.
Sau khi trải nghiệm hội làng vật Vĩnh Khê, du khách có thể mở rộng hành trình khám phá Hải Phòng bằng chuyến đi ra đảo Cát Bà. Việc di chuyển bằng cáp treo Sun World Cat Ba giúp rút ngắn thời gian qua đảo, đồng thời mang đến trải nghiệm ngắm toàn cảnh vịnh biển, rừng núi và hệ sinh thái ven bờ từ trên cao.
Du khách check-in-trên cabin cáp treo.
Với lịch sử hơn 700 năm, nghi lễ độc đáo và tinh thần thượng võ sâu sắc, hội làng vật Vĩnh Khê là một trong những di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của Hải Phòng. Lễ hội không chỉ bảo tồn giá trị truyền thống mà còn góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam đến đông đảo du khách. Trải nghiệm hội làng vật Vĩnh Khê là hành trình trở về cội nguồn, nơi du khách được hòa mình vào không khí lễ hội dân gian đặc sắc và cảm nhận rõ nét sức sống của văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.