1. Giới thiệu lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn phản ánh đậm nét tín ngưỡng dân gian vùng biển. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu, gắn liền với đời sống tâm linh và văn hóa biển của người dân Hải Phòng. Trải qua gần một nghìn năm hình thành và phát triển, lễ hội không chỉ mang giá trị lịch sử sâu sắc mà còn trở thành biểu tượng đặc trưng của vùng đất Đồ Sơn mỗi độ tháng Tám âm lịch.
1.1. Lịch sử và nguồn gốc lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Từ xa xưa, tiếng trống, tiếng chiêng rộn ràng vang lên mỗi độ hội về đã trở thành hình ảnh quen thuộc gắn liền với lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Đây là một phong tục dân gian lâu đời của cư dân ven biển, được hình thành từ thời vua Lý Thánh Tông, cách nay gần một thiên niên kỷ. Nhiều tư liệu cổ, trong đó có Đồng Khánh Địa Dư Chí Lược cuối thế kỷ XIX, đã ghi lại những câu chuyện huyền bí xoay quanh lễ hội đặc sắc này.
Theo truyền thuyết, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn gắn liền với tín ngưỡng thờ Tước Điểm Đại Vương – vị thần được người dân tin rằng có công che chở, bảo hộ cho vùng biển. Tương truyền, khi đi ngang qua khu vực đền thờ, dân làng từng chứng kiến hai con trâu bất ngờ lao vào húc nhau rồi cùng lao xuống biển. Từ đó, hình thức chọi trâu được tổ chức định kỳ vào ngày mồng 9 tháng 8 âm lịch như một nghi lễ linh thiêng.
Bên cạnh đó, câu chuyện về Bà Đế – cô gái làng chài sau trở thành vợ vua Thủy Tề – cũng góp phần làm phong phú thêm nguồn gốc lễ hội. Vùng biển nơi bà mất được cho là luôn dồi dào tôm cá, nên người dân tổ chức chọi trâu để tranh bãi cá và chọn trâu thắng cuộc làm lễ hiến tế thủy thần. Ngoài ra, tích cá Kình cứu dân khỏi tai ương cũng nhắc đến việc lập đàn cầu thần, tổ chức chọi trâu tại đền Nghè để tạ ơn, từ đó hình thành nên nét tín ngưỡng đặc trưng của Đồ Sơn.
Việc thờ Tước Điểm Đại Vương không chỉ thể hiện niềm tin tâm linh mà còn khẳng định vai trò của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn như một sự kiện quan trọng, góp phần gắn kết cộng đồng, đặc biệt là các gia đình ngư dân vùng biển.
1.2. Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Năm 2013, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự công nhận này là minh chứng rõ nét cho giá trị văn hóa, lịch sử và tinh thần mà lễ hội mang lại.
Qua các nghi lễ rước thần, đội lọng trang nghiêm, âm nhạc bát âm và tinh thần thượng võ, lễ hội phản ánh sinh động bản sắc của cư dân biển Hải Phòng. Đây cũng là một trong những lễ hội tiêu biểu gắn với tín ngưỡng thờ thủy thần, thể hiện khát vọng cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa biển bội thu.
Không chỉ có ý nghĩa trong phạm vi địa phương, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn còn góp phần làm giàu kho tàng di sản văn hóa dân tộc. Lễ hội trở thành cầu nối giữa các thế hệ, giúp gìn giữ và lan tỏa những giá trị truyền thống, đồng thời khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa dân gian Việt Nam.
2. Thời gian và lịch trình tổ chức lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Hoạt động chọi trâu gắn liền với đời sống tâm linh của cư dân Hải Phòng. (Nguồn: Sưu tầm)
Thời gian tổ chức là yếu tố quan trọng giúp du khách chủ động sắp xếp lịch trình để tham dự lễ hội chọi trâu Đồ Sơn một cách trọn vẹn. Nắm rõ mốc thời gian và các hoạt động chính sẽ giúp bạn không bỏ lỡ những nghi lễ thiêng liêng cùng các trận đấu kịch tính đặc sắc của lễ hội truyền thống này.
2.1. Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn diễn ra khi nào?
Hằng năm, cứ đến tháng 8 âm lịch, khu du lịch Đồ Sơn lại rộn ràng bước vào mùa lễ hội chọi trâu truyền thống. Sự kiện thường kéo dài từ mồng 1 đến ngày 15/8 âm lịch, trong đó ngày 9/8 âm được xem là chính hội – thời khắc quan trọng và thu hút đông đảo người dân, du khách nhất.
Theo kế hoạch năm 2025, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn dự kiến diễn ra vào ngày 30/9 dương lịch, khai mạc lúc 7h30 tại Sân vận động Trung tâm phường Đồ Sơn. Công tác chuẩn bị được triển khai từ sớm với nhiều đợt đăng ký trâu chọi theo từng mốc thời gian cụ thể. Lễ bốc thăm thi đấu sẽ tổ chức trước ngày chính hội, bảo đảm tính công bằng và chuyên nghiệp cho các trận đấu.
Đáng chú ý, mùa lễ hội thường trùng với giai đoạn thời tiết biển nhiều mưa gió. Theo quan niệm dân gian, đây là dấu hiệu linh ứng của thủy thần, góp phần làm tăng vẻ huyền bí và thiêng liêng cho lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.
2.2. Các sự kiện chính trong khuôn khổ lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Khác với nhiều lễ hội truyền thống khác, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn được tổ chức theo một trình tự nghi lễ chặt chẽ. Trước ngày chính hội, các vòng đấu loại được tiến hành nhằm tuyển chọn những “ông trâu” khỏe mạnh, gan lì nhất. Đến ngày 9/8 âm lịch, các trận đấu quyết định sẽ diễn ra, tạo nên bầu không khí kịch tính và sôi động.
Ngay từ sáng sớm, nghi thức rước trâu đã bắt đầu, với đội hình trang nghiêm gồm cờ ngũ sắc, trống chiêng, long đình và các bô lão địa phương. Trước đó, lễ tế Thành Hoàng được tổ chức vào rạng sáng, thể hiện sự tôn kính với thần linh và cầu mong lễ hội diễn ra thuận lợi.
Trong khuôn khổ lễ hội chọi trâu Đồ Sơn 2025, nhiều hoạt động bên lề cũng được tổ chức nhằm tăng sức hấp dẫn. Nghi lễ rước nước, dâng hương, thượng cờ khai hội tại các di tích linh thiêng như đền Nghè góp phần mở màn không khí lễ hội trang trọng. Đặc biệt, chương trình dự kiến được phát sóng trực tiếp trên nền tảng VTVgo, giúp đông đảo khán giả trên cả nước có thể theo dõi và cảm nhận trọn vẹn không khí lễ hội.
Tham gia lễ hội, du khách không chỉ được theo dõi những trận chọi trâu gay cấn mà còn có cơ hội hòa mình vào không gian văn hóa dân gian đặc sắc, làm nên dấu ấn riêng có của vùng biển Đồ Sơn – Hải Phòng.
3. Ý nghĩa tâm linh và văn hóa đặc sắc của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Lễ hội thể hiện tinh thần thượng võ và niềm tin truyền thống của người dân địa phương. (Nguồn: Sưu tầm)
Ẩn sau những trận chọi trâu kịch tính là chiều sâu tâm linh và giá trị văn hóa đặc sắc đã được hun đúc qua nhiều thế hệ cư dân vùng biển. Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn không chỉ phản ánh niềm tin tín ngưỡng thiêng liêng mà còn là biểu tượng sinh động cho bản sắc văn hóa và tinh thần cộng đồng của người dân Hải Phòng.
3.1. Lễ chọi trâu Đồ Sơn – Lời cầu an cho ngư dân và bình an trên biển
Sống gắn bó với biển cả, ngư dân Đồ Sơn luôn đối mặt với sóng gió và nhiều rủi ro trong mỗi chuyến ra khơi. Chính vì vậy, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn không đơn thuần là một hoạt động lễ hội truyền thống mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện ước nguyện về bình an, may mắn và cuộc sống sung túc cho cộng đồng ngư dân.
Nghi thức hiến tế trâu thắng cuộc dâng lên Thủy Thần là điểm nhấn quan trọng, thể hiện lòng biết ơn thiên nhiên và niềm tin vào sự che chở của thần linh. Thông qua nghi lễ này, người dân gửi gắm mong muốn mưa thuận gió hòa, biển lặng cá nhiều, mỗi chuyến ra khơi đều trở về an toàn. Niềm tin tín ngưỡng ấy đã trở thành một phần bền chặt trong đời sống tinh thần của cư dân vùng biển Đồ Sơn.
Những câu chuyện dân gian về cá Kình hay Bà Đế cũng được lồng ghép trong lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, phản ánh khát vọng sinh tồn và mong cầu cuộc sống đủ đầy. Mỗi nghi thức, mỗi hoạt động đều hàm chứa tinh thần tri ân thần linh, gìn giữ nét đẹp tâm linh truyền đời của người dân địa phương.
3.2. Bản sắc văn hóa vùng biển qua lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn mang trong mình sự giao thoa độc đáo giữa văn hóa nông nghiệp truyền thống và đời sống biển đảo. Hình ảnh con trâu – biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt – được nâng lên thành linh vật trong lễ hội cầu ngư, tạo nên dấu ấn văn hóa rất riêng của vùng biển Hải Phòng.
Không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, lễ hội còn là dịp để cộng đồng gắn kết, thể hiện tinh thần thượng võ và ý chí kiên cường của cư dân miền biển. Những trận chọi trâu quyết liệt phần nào phản ánh bản lĩnh, sức mạnh và tinh thần không khuất phục trước thiên nhiên khắc nghiệt của người Đồ Sơn.
Từ năm 1991, với sự đồng hành và trao giải của Báo Hải Phòng, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn được biết đến rộng rãi hơn với tên gọi “Tranh giải Báo Hải Phòng”. Sự chung tay này đã góp phần bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống, đưa lễ hội trở thành biểu tượng văn hóa tiêu biểu và niềm tự hào lâu đời của địa phương.
4. Quy trình, nghi lễ và các hoạt động truyền thống trong lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Chọi trâu Đồ Sơn là nét văn hóa đặc sắc của vùng biển Bắc Bộ. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là một tổng thể nghi lễ – hoạt động được tổ chức chặt chẽ, mang đậm yếu tố tâm linh và truyền thống văn hóa biển. Việc tìm hiểu quy trình, các nghi thức và hoạt động đặc trưng sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn chiều sâu ý nghĩa cũng như giá trị bền vững của lễ hội độc đáo này.
4.1. Tuyển chọn và huấn luyện trâu chọi Đồ Sơn
Để chuẩn bị cho lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, công tác tuyển chọn và chăm sóc “ông trâu” được triển khai từ rất sớm, kéo dài nhiều tháng. Năm 2025, lễ hội dự kiến quy tụ 16 trâu chọi, được phân bổ cho các đình, đền theo đúng thông lệ lâu đời, bảo đảm tính kế thừa và trang nghiêm của nghi lễ.
Cụ thể, các đình Bàng La, Đức Hậu và đền Thượng Đức (phường Nam Đồ Sơn) mỗi đơn vị được giao 2 suất trâu. Đình Ngọc và đền Nghè (phường Đồ Sơn) cũng nhận 2 suất mỗi nơi. 4 suất còn lại dành cho những chủ trâu từng đạt thành tích cao ở mùa lễ hội trước, tiêu biểu như ông Lưu Đình Khang – gương mặt quen thuộc trong giới chủ trâu chọi Đồ Sơn.
Việc đăng ký trâu tham gia phải hoàn tất trước ngày 8/8 âm lịch, kèm theo quá trình kiểm tra nghiêm ngặt về thể trạng và tính khí. Ban tổ chức loại bỏ những cá thể không đạt yêu cầu an toàn, đồng thời quản lý chặt chẽ trong suốt thời gian nuôi dưỡng. Các trâu chọi được đánh số, ghép cặp bằng hình thức bốc thăm công khai, bảo đảm sự minh bạch và công bằng cho lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.
4.2. Nghi lễ truyền thống trước khi diễn ra chọi trâu
Ngay từ rạng sáng, các nghi thức tâm linh đã được tiến hành để mở đầu ngày hội. Khoảng 1 giờ sáng, lễ xin phép Thành Hoàng được cử hành, thể hiện sự tôn kính với thần linh và cầu mong lễ hội diễn ra hanh thông, thuận lợi.
Từ 6 đến 7 giờ sáng, nghi lễ rước “ông trâu” ra sân đấu diễn ra trong không khí trang trọng. Dẫn đầu đoàn rước là cơ ngũ phương, tiếp nối bằng trống chiêng, long đình, long kiệu và bát bửu. Các màn múa cờ, trình trâu cùng những tiết mục dân gian truyền thống đã tạo nên sắc thái độc đáo, làm nổi bật giá trị văn hóa của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.
Những nghi lễ này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn thể hiện sự trân trọng đối với di sản văn hóa và phong tục lâu đời của cộng đồng địa phương.
4.3. Địa điểm tổ chức, sân chọi và diễn biến các trận đấu
Các trận đấu chính của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn được tổ chức tại Sân vận động Trung tâm phường Đồ Sơn, số 274 Lý Thánh Tông. Khu vực thi đấu được bố trí khoa học, chú trọng yếu tố an toàn cho cả trâu chọi lẫn người xem.
Hình thức thi đấu ghép cặp Bắc – Nam giúp tăng tính cân bằng và kịch tính. Từ vòng loại đến chung kết, 16 trâu đại diện cho các đình, đền lần lượt tranh tài, mang đến những màn so tài gay cấn, hấp dẫn. Mọi diễn biến đều được kiểm soát chặt chẽ và phát sóng trực tiếp, giúp lễ hội tiếp cận đông đảo công chúng.
Sức hút của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn không chỉ nằm ở kết quả chung cuộc mà còn ở sự dũng mãnh, bản lĩnh và tinh thần chiến đấu của từng “ông trâu”. Mỗi trận đấu là một câu chuyện sống động, phản ánh rõ nét sự giao hòa giữa con người, thiên nhiên và truyền thống văn hóa biển.
4.4. Các nghi lễ kết thúc và phát lộc thần
Sau khi trận chung kết khép lại, chuỗi nghi lễ trang nghiêm tiếp tục được tổ chức. Trâu giành chiến thắng được rước về đình trong sự hân hoan, tự hào của người dân địa phương.
Sáng ngày 10/8 âm lịch, toàn bộ trâu tham gia lễ hội được làm lễ hiến tế, kèm theo mao huyết, nhằm dâng lên thần linh. Đây là nghi thức quan trọng, thể hiện lòng thành kính và ước nguyện bình an, no đủ của cộng đồng. Trâu vô địch được xem là lễ vật thiêng liêng nhất trong lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.
Lễ tống thần kéo dài đến ngày 16/8 âm lịch (tức 7/10/2025), chính thức khép lại mùa lễ hội. Phong tục chia lộc thần cho dân làng không chỉ mang ý nghĩa cầu may mà còn thể hiện tinh thần sẻ chia, gắn kết cộng đồng. Người nhận lộc tin rằng sẽ gặp nhiều thuận lợi, bình an trong suốt năm mới.
5. Trải nghiệm lễ hội chọi trâu Đồ Sơn: Hướng dẫn tham dự và tips hữu ích
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn không chỉ là sự kiện văn hóa – tâm linh tiêu biểu của Hải Phòng mà còn là điểm hẹn thu hút đông đảo du khách mỗi năm. Để chuyến đi diễn ra thuận lợi và trọn vẹn, việc nắm rõ hướng dẫn tham dự cùng những tips hữu ích sẽ giúp bạn tận hưởng lễ hội một cách chủ động và an toàn hơn.
5.1. Hướng dẫn di chuyển đến lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Để đến với lễ hội chọi trâu Đồ Sơn một cách dễ dàng, du khách nên chủ động lựa chọn phương tiện phù hợp với điểm xuất phát. Từ Hà Nội, bạn có thể đi xe khách hoặc ô tô cá nhân theo tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, thời gian di chuyển chỉ khoảng 2 tiếng, đường đi rộng rãi và khá thông thoáng.
Với du khách xuất phát từ TP.HCM, phương án tối ưu là bay đến sân bay Cát Bi, sau đó tiếp tục di chuyển bằng taxi hoặc xe buýt về Đồ Sơn, mất thêm khoảng 25–30 phút. Những địa phương lân cận như Quảng Ninh, Hải Dương hay Thanh Hóa cũng có thể dễ dàng đến lễ hội bằng xe máy hoặc xe khách cao tốc, vừa linh hoạt vừa tiết kiệm chi phí.
Do lễ hội chọi trâu Đồ Sơn thường diễn ra vào mùa cao điểm du lịch (tháng 9–10), bạn nên đặt khách sạn từ sớm để tránh tình trạng cháy phòng và có nhiều lựa chọn phù hợp với ngân sách.
5.2. Kinh nghiệm tham dự lễ hội chọi trâu Đồ Sơn từ người từng trải
Với những ai từng trực tiếp hòa mình vào không khí sôi động của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, mỗi chi tiết nhỏ đều góp phần tạo nên một trải nghiệm đáng nhớ. Những kinh nghiệm thực tế được đúc kết từ người đi trước sẽ giúp du khách lần đầu tham dự dễ dàng tận hưởng trọn vẹn nét đặc sắc của lễ hội truyền thống này.
Theo chia sẻ của nhiều du khách từng tham gia lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, việc chọn vị trí quan sát đóng vai trò quan trọng trong trải nghiệm tổng thể. Khu vực khán đài gần sân đấu là nơi lý tưởng để theo dõi trọn vẹn các màn tranh tài kịch tính, thường bắt đầu từ khoảng 7h30 sáng trong ngày chính hội.
Nếu muốn cảm nhận đầy đủ không khí lễ hội, bạn nên có mặt sớm từ trước ngày chính diễn ra các trận chọi để tham gia những nghi lễ truyền thống và hoạt động bên lề. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn giá trị văn hóa – tâm linh của lễ hội mà còn mang lại trải nghiệm sâu sắc hơn so với việc chỉ xem thi đấu.
Trong suốt quá trình tham quan, du khách cần tuân thủ hướng dẫn an toàn, giữ trật tự và tôn trọng phong tục địa phương. Những khoảnh khắc đẹp để chụp ảnh thường xuất hiện trong lễ rước trâu và các trận đấu, tuy nhiên hãy đứng đúng khu vực cho phép để không ảnh hưởng đến lễ hội.
Cáp treo Sun World mang đến tầm nhìn toàn cảnh ấn tượng từ trên cao. (Nguồn: Sưu tầm)
Ngoài ra, nếu có thêm thời gian khám phá Hải Phòng, bạn có thể kết hợp tham quan đảo Cát Bà và trải nghiệm tuyến cáp treo Sun World hiện đại, giúp hành trình di chuyển thuận tiện và mở rộng thêm nhiều điểm check-in hấp dẫn cho chuyến đi.
Tham dự Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn sẽ mang đến cho du khách trải nghiệm văn hóa độc đáo và đậm chất truyền thống của thành phố cảng. Với những màn thi đấu kịch tính và không khí lễ hội sôi động, sự kiện này chắc chắn để lại ấn tượng khó quên. Hãy lên kế hoạch tham gia để tận hưởng trọn vẹn nét đẹp văn hóa đặc sắc tại Đồ Sơn, Hải Phòng.
