1. Giới thiệu lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng
Lễ hội đền Bà Đế mang đậm màu sắc tín ngưỡng dân gian Hải Phòng.
(Nguồn: Sưu tầm)
Trong số những điểm đến tâm linh nổi tiếng của vùng duyên hải Bắc Bộ, đền Bà Đế Hải Phòng là địa danh được đông đảo người dân và du khách lựa chọn mỗi dịp đầu năm. Ngôi đền tọa lạc dưới chân núi Độc, thuộc phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn, gắn liền với câu chuyện dân gian linh thiêng đã tồn tại qua nhiều thế hệ cư dân miền biển.
Hằng năm, lễ hội đền Bà Đế được tổ chức vào ngày 24, 25 và 26 tháng 2 âm lịch, thu hút lượng lớn khách hành hương. Trong đó, hai ngày đầu là thời điểm diễn ra lễ tạ Đức Bà trang trọng, còn ngày 26 tập trung vào các nghi thức khai xuân và lễ cúng cơm truyền thống. Không khí lễ hội mang đậm màu sắc tín ngưỡng, tạo nên không gian linh thiêng để người dân thành tâm dâng hương, cầu tài lộc và bình an.
Giá trị nổi bật của lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng nằm ở ý nghĩa tâm linh sâu sắc và tinh thần gắn kết cộng đồng. Bà Đế được tôn thờ như vị thần che chở cho ngư dân, phù hộ cho những chuyến ra khơi thuận lợi, cuộc sống yên ổn. Thông qua các nghi lễ truyền thống được gìn giữ cẩn trọng, lễ hội không chỉ phản ánh đời sống tín ngưỡng đặc trưng của Đồ Sơn mà còn mang đến cho du khách trải nghiệm văn hóa địa phương độc đáo và đáng nhớ.
2. Lịch sử và sự tích đền Bà Đế – giá trị nguồn cội
Đền Bà Đế là điểm đến quen thuộc để cầu tài lộc và may mắn. (Nguồn: Sưu tầm)
Lịch sử và sự tích đền Bà Đế Hải Phòng là nền tảng hình thành nên giá trị tâm linh bền vững của một di tích gắn liền với đời sống cư dân vùng biển Đồ Sơn. Qua những câu chuyện lưu truyền và quá trình tôn tạo qua nhiều thế hệ, đền Bà Đế trở thành biểu tượng nguồn cội, nơi hội tụ niềm tin, lòng tri ân và khát vọng bình an của người dân địa phương.
2.1. Sự tích Bà Đế – câu chuyện truyền cảm hứng
Theo sử liệu và truyền khẩu dân gian, Bà Đế (tên thật là Đào Thị Hương) là người phụ nữ nổi tiếng đoan trang, tài hoa, từng có mối liên hệ đặc biệt với chúa Trịnh Giang vào khoảng thế kỷ XVIII. Cuộc đời Bà gắn liền với vùng biển Đồ Sơn không chỉ bởi bối cảnh sinh sống mà còn bởi những biến cố bi thương, để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm thức cư dân địa phương.
Sau khi qua đời, tương truyền linh hồn Bà nhiều lần hiển linh trên bãi đá ven biển, tạo nên sự kính sợ và niềm tin mạnh mẽ trong nhân dân. Dân gian kể lại rằng Bà từng ba lần xuất hiện giữa mặt nước, khiến người dân chứng kiến đều tin rằng đây là điềm lành, mang ý nghĩa che chở. Trước những hiện tượng kỳ lạ ấy, chúa Trịnh Giang đã cho lập đền thờ và tiến hành lễ giải oan, thể hiện sự tôn kính đối với Bà.
Đến triều vua Tự Đức, Bà chính thức được ban sắc phong với danh hiệu “Đông Nhạc Đế Bà – Trịnh chúa phu nhân”, ghi nhận vai trò linh thiêng của Bà trong đời sống tâm linh, đặc biệt là việc phù trợ cho ngư dân và người dân vùng biển. Sự tích Bà Đế vì thế không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn lan tỏa thông điệp nhân văn về niềm tin, lòng hướng thiện và ước nguyện bình an.
2.2. Quá trình tôn tạo và phát triển đền Bà Đế
Thuở ban đầu, đền Bà Đế Hải Phòng chỉ là một ngôi miếu nhỏ, thờ Bà Đế cùng các vị thần linh như thân phụ – thân mẫu của Bà, Vua Biển, Vua Núi, Vua Đất, Tam Tòa Thánh Mẫu và chúng sinh. Địa thế đền được lựa chọn hài hòa với tự nhiên, tựa lưng vào núi Độc, mặt hướng ra biển lớn, tạo nên không gian linh thiêng, gần gũi và thanh tịnh.
Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm 1988, khi bà Lưu Quế Hoa cùng dòng họ tại phường Ngọc Hải (nay là phường Hải Sơn) đứng ra trùng tu, xây dựng lại ngôi đền với quy mô khang trang hơn. Từ đó, kiến trúc đền được hoàn thiện, cảnh quan được chăm chút, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng ngày càng cao của nhân dân và du khách thập phương.
Ngày nay, đền Bà Đế đã trở thành di tích văn hóa – tâm linh tiêu biểu của quận Đồ Sơn, được các cơ quan chức năng và truyền thông địa phương ghi nhận. Các hoạt động lễ hội diễn ra hằng năm không chỉ góp phần bảo tồn giá trị lịch sử mà còn làm nổi bật bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng biển Hải Phòng, thu hút đông đảo khách tham quan trong và ngoài thành phố.
3. Trải nghiệm lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng
Người dân thành tâm dâng hương, gửi gắm ước nguyện bình an. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng mang đến cho du khách những trải nghiệm trọn vẹn, nơi yếu tố tâm linh hòa quyện cùng không gian thiên nhiên và văn hóa biển đặc trưng của Đồ Sơn. Tham gia lễ hội không chỉ là hành trình chiêm bái mà còn là dịp để cảm nhận rõ nét đời sống tín ngưỡng và tinh thần cộng đồng của cư dân vùng biển.
3.1. Nghi thức, hoạt động tâm linh đặc sắc tại lễ hội đền Bà Đế
Lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng diễn ra trong ba ngày, từ 24 đến 26 tháng 2 âm lịch, với hệ thống nghi lễ được tổ chức bài bản, giữ gìn đúng chuẩn mực tín ngưỡng dân gian. Các nghi thức tiêu biểu gồm lễ tế, lễ rước, dâng hương và nghi lễ cúng cơm, tái hiện trọn vẹn đời sống tâm linh của cư dân vùng biển Đồ Sơn.
Hai ngày đầu của lễ hội là thời điểm người dân và du khách tập trung làm lễ tạ ơn Đức Bà, thể hiện lòng tri ân đối với vị thần được xem là chỗ dựa tinh thần của ngư dân. Ngày cuối cùng mang ý nghĩa khai xuân, mở đầu cho một năm mới an lành thông qua nghi thức cúng cơm truyền thống. Mỗi nghi lễ đều hàm chứa thông điệp hướng thiện, cầu mong mưa thuận gió hòa, công việc làm ăn hanh thông và cuộc sống bình yên.
Điểm đáng ghi nhận là lễ hội luôn được tổ chức trong khuôn khổ văn minh, không xuất hiện các hoạt động mê tín hay lợi dụng tín ngưỡng. Nhờ đó, không gian lễ hội đền Bà Đế vẫn giữ được sự trang nghiêm, trong sáng, tạo niềm tin và sự an tâm cho người tham dự.
3.2. Không gian lễ hội và các tiết mục văn hóa nghệ thuật dân gian
Không gian lễ hội đền Bà Đế gây ấn tượng mạnh nhờ vị trí “tựa sơn hướng hải” hiếm có. Phía sau là núi Độc vững chãi, phía trước mở ra biển lớn mênh mông, tạo nên bối cảnh thiên nhiên hài hòa, vừa hùng vĩ vừa linh thiêng. Trong những ngày diễn ra lễ hội, dòng người về dâng lễ, thắp hương khiến khung cảnh trở nên nhộn nhịp nhưng vẫn giữ được sự tôn nghiêm cần có.
Song song với các nghi lễ chính là những tiết mục văn hóa nghệ thuật dân gian mang đậm bản sắc địa phương. Các hoạt động này được tổ chức xuyên suốt những ngày hội, góp phần làm phong phú trải nghiệm cho du khách khi tham dự lễ hội đầu xuân tại Đồ Sơn. Điểm kết thúc của chuỗi sự kiện là lễ tạ, thể hiện lòng thành kính và tri ân đối với Bà Đế – biểu tượng tâm linh gắn bó lâu đời với cộng đồng cư dân ven biển.
Tham gia lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng, du khách không chỉ chiêm bái không gian thờ tự cổ kính mà còn có cơ hội lắng lại, cảm nhận sự an yên và chiều sâu văn hóa trong một lễ hội mang đậm dấu ấn tín ngưỡng vùng biển.
4. Hướng dẫn di chuyển tham dự lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng
Nghi thức lễ hội thể hiện niềm tin và đời sống tâm linh cộng đồng.
(Nguồn: Sưu tầm)
Việc di chuyển đến đền Bà Đế Hải Phòng khá dễ dàng nhờ vị trí thuận lợi tại chân núi Độc, phường Hải Sơn, quận Đồ Sơn.
Từ trung tâm thành phố, du khách có thể lựa chọn xe khách hoặc xe buýt đi về khu vực Đồ Sơn, sau đó tiếp tục sử dụng taxi hoặc xe ôm để đến thẳng cổng đền, rất phù hợp cho cả khách địa phương lẫn du khách lần đầu ghé thăm.
Đối với du khách đến từ các tỉnh, thành phố xa, sân bay Cát Bi là phương án di chuyển nhanh và tiện lợi. Giá vé máy bay thường dao động từ khoảng 500.000 – 1.500.000 VNĐ, tùy thời điểm đặt vé. Sau khi hạ cánh, bạn có thể dễ dàng bắt taxi, xe công nghệ hoặc thuê xe máy để chủ động di chuyển đến khu vực diễn ra lễ hội đền Bà Đế.
Quãng đường từ trung tâm Hải Phòng đến đền Bà Đế mất khoảng 30–45 phút bằng xe máy hoặc ô tô, tùy tình hình giao thông. Khuôn viên xung quanh đền có bãi gửi xe rộng rãi, đáp ứng tốt nhu cầu trong mùa lễ hội. Để tránh tình trạng đông đúc và có thời gian tham dự đầy đủ các nghi lễ quan trọng, du khách nên xuất phát sớm, đặc biệt vào những ngày cao điểm của lễ hội.
5. Gợi ý du lịch tham dự lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng
Để chuyến đi trở nên thuận tiện và giàu trải nghiệm, du khách có thể kết hợp tham dự lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng với một lịch trình du lịch trong ngày hợp lý. Việc sắp xếp thời gian khoa học không chỉ giúp bạn tham gia đầy đủ các nghi lễ quan trọng mà còn có thêm cơ hội khám phá những điểm đến nổi bật quanh khu vực Đồ Sơn.
Một lịch trình tham dự lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng trong ngày có thể khởi đầu từ buổi sáng. Du khách nên xuất phát từ trung tâm thành phố vào khoảng 9–10 giờ để kịp tham gia các nghi lễ dâng hương, chiêm bái trong không gian thanh tịnh, nhẹ nhàng. Đây cũng là thời điểm lý tưởng để chụp ảnh lưu niệm nhờ ánh sáng tự nhiên dịu, tôn lên vẻ linh thiêng của khu đền.
Đến buổi trưa, bạn có thể dừng chân tại các quán ăn, nhà hàng khu vực Đồ Sơn để thưởng thức hải sản tươi sống và những món đặc sản địa phương. Sau khi nghỉ ngơi, buổi chiều là lúc tiếp tục khám phá toàn bộ không gian đền Bà Đế, hòa mình vào các hoạt động văn hóa trong khuôn khổ lễ hội và cảm nhận rõ nét đời sống tâm linh của người dân vùng biển. Trên đường trở về, du khách có thể kết hợp ghé thăm chùa Dư Hàng hoặc chùa Cao Linh để hành trình thêm trọn vẹn.
Cảnh sắc hiện lên trọn vẹn và sống động từ cabin cáp treo Sun World.
(Nguồn: Sưu tầm)
Với những ai có quỹ thời gian dài hơn, việc kết hợp tham dự lễ hội đền Bà Đế cùng chuyến tham quan đảo Cát Bà là lựa chọn rất đáng trải nghiệm. Sau khi hoàn thành chuyến đi lễ, du khách có thể di chuyển bằng cáp treo Sun World hiện đại để ra đảo nhanh chóng, tiết kiệm thời gian.
Hành trình này mang đến sự hòa quyện giữa trải nghiệm tâm linh và nghỉ dưỡng biển đảo. Sau những giây phút lắng đọng tại đền Bà Đế, du khách sẽ được thư giãn giữa thiên nhiên trong lành, chiêm ngưỡng vẻ đẹp hùng vĩ của vịnh Lan Hạ và đảo Cát Bà, tạo nên chuyến đi giàu cảm xúc và đáng nhớ.
Tham gia Lễ hội đền Bà Đế Hải Phòng sẽ giúp du khách khám phá trọn vẹn giá trị văn hóa, tín ngưỡng và truyền thống đặc sắc của thành phố cảng. Với không khí lễ hội sôi động cùng các nghi lễ cổ truyền, đây chắc chắn là trải nghiệm đáng nhớ. Hãy lên kế hoạch tham gia để tận hưởng trọn vẹn những khoảnh khắc văn hóa đặc sắc tại Hải Phòng.