1. Tổng quan về lễ hội đua thuyền Hải Phòng
Lễ hội đua thuyền Hải Phòng nổi bật với không khí sông nước sôi động. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội đua thuyền Hải Phòng gây ấn tượng mạnh bởi bầu không khí sôi động trên sông nước, nơi tiếng trống hội vang xa hòa cùng nhịp chèo dồn dập và sự cổ vũ cuồng nhiệt của đông đảo người dân, du khách. Những chiếc thuyền rồng nối đuôi nhau lao vun vút tạo nên khung cảnh lễ hội rực rỡ, phản ánh sinh động đời sống văn hóa của cộng đồng ngư dân vùng biển. Đây là một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu, được gìn giữ và phát huy qua nhiều thế hệ tại thành phố cảng.
Với quy mô tổ chức lớn, lễ hội đua thuyền Hải Phòng quy tụ các đội thi đến từ nhiều làng chài ven biển. Thành phần tham gia chủ yếu là những thanh niên khỏe mạnh, dẻo dai, được tuyển chọn kỹ lưỡng và tập luyện nghiêm túc trong thời gian dài. Mỗi đội thường gồm khoảng 17 tay chèo, cùng nhau tranh tài trên đường đua dài 3.500 mét, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng và tinh thần đồng đội cao độ.
Không chỉ là hoạt động thể thao trên sông nước, lễ hội đua thuyền Hải Phòng còn mang đậm giá trị tâm linh. Người dân gửi gắm niềm tin vào sự che chở của Nam Hải Đại Vương, cầu mong biển lặng sóng yên, thời tiết thuận lợi và những chuyến ra khơi bội thu. Đồng thời, lễ hội còn thể hiện tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường và niềm tự hào với nghề biển truyền thống. Đối với du khách, đây là cơ hội khám phá nét đẹp văn hóa bản địa và cảm nhận rõ hơn hình ảnh Hải Phòng năng động, giàu bản sắc và mến khách.
2. Lịch sử, ý nghĩa văn hóa và truyền thống tâm linh độc đáo
Tiếng trống hội rộn ràng tạo nên nhịp điệu cuốn hút cho lễ hội. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội đua thuyền Hải Phòng không chỉ là một hoạt động thể thao dân gian mà còn hàm chứa chiều sâu lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng đặc trưng của cư dân vùng biển. Qua từng nghi thức và câu chuyện lưu truyền, lễ hội phản ánh rõ mối quan hệ gắn bó giữa con người với biển cả, đồng thời gìn giữ những giá trị truyền thống thiêng liêng qua nhiều thế hệ.
2.1. Lễ hội đua thuyền Hải Phòng bắt nguồn từ đâu?
Gắn liền với dòng chảy biển Đông, lễ hội đua thuyền Hải Phòng được hình thành từ xa xưa tại làng Gia Lộc cổ, nay thuộc thị trấn Cát Hải (huyện Cát Hải). Theo truyền thống, lễ hội được tổ chức vào ngày 21 tháng Giêng âm lịch hằng năm như một nghi thức cầu ngư, thể hiện lòng thành kính của ngư dân đối với Nam Hải Đại Vương – vị thần bảo hộ biển cả.
Trải qua nhiều thế kỷ, tín ngưỡng thờ thần biển đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của cư dân vùng duyên hải Hải Phòng. Việc tổ chức đua thuyền không đơn thuần là hoạt động lễ hội mà còn mang ý nghĩa cầu mong mưa thuận gió hòa, biển lặng sóng êm và những chuyến ra khơi đầy ắp tôm cá. Các nghi thức truyền thống phản ánh mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên, đồng thời khắc họa rõ nét bản sắc văn hóa biển đặc trưng của địa phương.
2.2. Ý nghĩa lễ hội đua thuyền Hải Phòng trong đời sống cộng đồng
Mỗi khi hồi trống khai hội vang lên, tinh thần gắn kết của các làng chài ven biển lại được khơi dậy mạnh mẽ. Lễ hội đua thuyền Hải Phòng trở thành cầu nối giữa các thế hệ, là dịp để cộng đồng cùng tụ họp, ôn lại truyền thống và vun đắp niềm tự hào về nghề biển cha ông để lại.
Niềm tin vào sự phù hộ của thần linh khiến người dân háo hức tham gia và cổ vũ cho đội thuyền của làng mình. Theo quan niệm dân gian, đội giành chiến thắng sẽ mang đến vận may, sự thịnh vượng và một năm đánh bắt thuận lợi cho cả cộng đồng. Bên cạnh đó, quá trình luyện tập và thi đấu còn giúp ngư dân rèn luyện thể lực, nâng cao ý chí và bản lĩnh trước những thử thách khắc nghiệt của biển khơi. Lễ hội đồng thời đóng vai trò giáo dục thế hệ trẻ về tinh thần kiên cường, lòng dũng cảm và giá trị của lao động bền bỉ.
2.3. Các nghi lễ đặc trưng trong lễ hội đua thuyền Hải Phòng
Không khí linh thiêng của lễ hội đua thuyền Hải Phòng được tạo nên từ chuỗi nghi lễ được tổ chức trang trọng và chặt chẽ. Sau khi các cuộc đua kết thúc, nghi thức rước kiệu Chư thánh về đình, đền được tiến hành nhằm bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với các vị thần đã che chở cho dân làng.
Bên cạnh đó, lễ rước nước và nghi thức tế thần được thực hiện với mong muốn Thủy thần và Long Vương ban phúc lành, gìn giữ sự bình yên cho vùng biển và cuộc sống ngư dân. Đặc biệt, tại làng Ngọc Tỉnh (xã Tân Trào, huyện Kiến Thụy), nghi lễ rước cá sủ vàng diễn ra từ ngày 4 đến 6 tháng Giêng âm lịch đã trở thành nét văn hóa độc đáo, hiếm nơi nào có được. Trước khi bước vào phần tranh tài chính thức, các đội thuyền đều làm lễ dâng hương tại đình, đền, cầu mong sự phù trợ của thần linh, góp phần tạo nên không gian lễ hội vừa trang nghiêm vừa đậm đà bản sắc truyền thống.
3. Thời gian và địa điểm tổ chức lễ hội đua thuyền Hải Phòng
Những nhịp chèo dồn dập thể hiện tinh thần thi đấu quyết liệt. (Nguồn: Sưu tầm)
Hằng năm, khi không khí xuân ngập tràn khắp vùng biển Bắc Bộ, lễ hội đua thuyền Hải Phòng chính thức được tổ chức vào ngày 21 tháng Giêng âm lịch. Đây là thời điểm cao điểm của mùa lễ hội, thu hút đông đảo người dân và du khách đổ về các khu vực ven biển để hòa mình vào không khí sôi động, rộn ràng. Thông thường, các hoạt động chính diễn ra trong khoảng từ ngày 19 đến 21 tháng Giêng âm lịch, với trung tâm tổ chức đặt tại thị trấn Cát Hải, huyện Cát Hải – nơi quần thể di tích đình, chùa Gia Lộc giữ vai trò hạt nhân của lễ hội.
Không chỉ giới hạn tại Cát Hải, lễ hội đua thuyền Hải Phòng còn được tổ chức luân phiên ở nhiều địa phương khác trên địa bàn thành phố trong suốt tháng Giêng âm lịch. Các khu vực như Đồ Sơn, An Dương hay làng Ngọc Tỉnh (huyện Kiến Thụy) đều có những cuộc đua thuyền mang màu sắc riêng, được sắp xếp linh hoạt theo lịch con nước và phong tục từng vùng. Ngoài ra, thôn Quần Mục thuộc xã Đại Hợp, huyện Kiến Thụy cũng góp phần tạo nên bức tranh lễ hội đa dạng, lan tỏa tinh thần truyền thống trên toàn thành phố cảng.
Bên cạnh mùa lễ hội đầu năm, một số hoạt động đua thuyền quy mô nhỏ còn được tổ chức vào khoảng tháng 4–5 dương lịch, thời điểm kết thúc vụ cá Bắc tại khu vực Cát Bà. Đáng chú ý, vào ngày 31/3 hằng năm, làng chài Cát Bà tổ chức lễ hội đua thuyền gắn với sự kiện kỷ niệm chuyến thăm lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tạo nên dấu ấn đặc biệt, kết hợp hài hòa giữa giá trị văn hóa truyền thống và chiều sâu lịch sử của địa phương.
4. Không khí và các hoạt động đặc sắc trong lễ hội đua thuyền Hải Phòng
Sự cổ vũ cuồng nhiệt của người dân làm tăng sức nóng lễ hội. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội đua thuyền Hải Phòng luôn gây ấn tượng mạnh mẽ bởi không khí náo nhiệt, rộn ràng lan tỏa khắp không gian sông nước và hai bên bờ. Chuỗi hoạt động đặc sắc kết hợp hài hòa giữa thi đấu thể thao, nghi lễ truyền thống và trải nghiệm văn hóa đã tạo nên sức hút riêng, khiến du khách khó lòng rời mắt.
4.1. Diễn biến cuộc đua thuyền Hải Phòng: Sôi động và kịch tính
Đúng thời khắc giữa trưa, tiếng trống hiệu lệnh vang lên báo hiệu phần thi được mong chờ nhất của lễ hội đua thuyền Hải Phòng chính thức bắt đầu. Trên mặt nước, những chiếc thuyền rồng chở theo 17 tay chèo khỏe mạnh đồng loạt tăng tốc, chinh phục đường đua dài 3.500 m với nhịp chèo dồn dập và mạnh mẽ.
Cảnh tượng thuyền lướt sóng, nước bắn trắng xóa hòa cùng tiếng reo hò cuồng nhiệt của khán giả hai bên bờ đã tạo nên bầu không khí sôi sục khó quên. Mỗi đội thi không chỉ thể hiện sức bền và kỹ thuật mà còn phô diễn sự phối hợp nhịp nhàng, tinh thần quyết tâm cao độ trong từng nhịp chèo. Theo quan niệm dân gian, chiến thắng của một đội không chỉ mang ý nghĩa thể thao mà còn tượng trưng cho điềm lành, báo hiệu năm mới an khang, biển yên cá nhiều cho cả cộng đồng làng chài.
4.2. Phần lễ truyền thống – Nghi thức linh thiêng không thể thiếu
Song hành cùng những màn tranh tài sôi nổi là hệ thống nghi lễ tâm linh được tổ chức trang trọng, tạo chiều sâu văn hóa cho lễ hội đua thuyền Hải Phòng. Trước giờ xuất phát, lễ tế thần và dâng hương tại đình, đền được tiến hành chu đáo nhằm cầu mong sự che chở của thần linh và chuyến đua diễn ra thuận lợi.
Trong suốt thời gian thi đấu, tiếng trống không chỉ giữ nhịp cho các đội chèo mà còn mang ý nghĩa kết nối thiêng liêng giữa con người và biển cả. Khi cuộc đua khép lại, các nghi thức rước kiệu Thánh, rước nước được cử hành trong bầu không khí trang nghiêm, thể hiện lòng biết ơn và ước nguyện về cuộc sống ấm no, bình an cho ngư dân. Chính sự thành kính trong từng nghi lễ đã làm nên giá trị bền vững của lễ hội qua nhiều thế hệ.
4.3. Hoạt động văn hóa – du lịch bên lề lễ hội đua thuyền Hải Phòng
Không chỉ dừng lại ở các cuộc đua thuyền, lễ hội đua thuyền Hải Phòng còn thu hút du khách bởi chuỗi hoạt động văn hóa – giải trí phong phú. Du khách có cơ hội tham gia những trò chơi dân gian quen thuộc như kéo co, thi đan lưới, làm bánh truyền thống, qua đó cảm nhận rõ nét đời sống sinh hoạt của cư dân miền biển.
Khu vực xung quanh lễ hội được bố trí nhiều gian hàng ẩm thực với các món hải sản đặc trưng như cua rang me, tôm xào, chả cá và đồ nướng tươi sống, mang đậm hương vị vùng biển Hải Phòng. Bên cạnh đó, các tiết mục biểu diễn nghệ thuật dân gian, múa rồng, hát truyền thống cùng các hoạt động thể thao quần chúng đã góp phần tạo nên không gian lễ hội rộn ràng, phù hợp với mọi lứa tuổi. Tất cả hòa quyện, biến lễ hội đua thuyền Hải Phòng trở thành điểm nhấn văn hóa – du lịch giàu bản sắc của thành phố cảng.
5. Một số lễ hội đua thuyền tiêu biểu tại Hải Phòng
Lễ hội thu hút đông đảo du khách đến hòa mình vào không khí náo nhiệt. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội đua thuyền Hải Phòng không chỉ diễn ra tại một địa điểm mà còn được tổ chức ở nhiều quận, huyện ven biển với quy mô và màu sắc văn hóa riêng. Mỗi lễ hội mang trong mình những giá trị truyền thống đặc trưng, phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng ngư dân vùng biển.
5.1. Lễ hội đua thuyền Cát Hải
Nhắc đến lễ hội đua thuyền Hải Phòng, Cát Hải luôn là địa điểm thu hút sự chú ý đặc biệt với không khí náo nhiệt vào ngày 21 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Sáu tổ dân phố tại thị trấn được chia thành ba đội thi đấu trên đường đua dài khoảng 3.500 m, mang đến những màn so tài gay cấn và giàu cảm xúc.
Sự góp mặt đông đảo của người dân địa phương cùng du khách tạo nên bầu không khí sôi động, nơi tiếng trống, tiếng reo hò vang dội khắp vùng sông nước. Các tay chèo đều trải qua quá trình tập luyện nghiêm túc, thể hiện sức bền, kỹ thuật và tinh thần đồng đội – những yếu tố làm nên nét đặc trưng của lễ hội đua thuyền Hải Phòng tại Cát Hải.
Không chỉ mang tính thi đấu, lễ hội còn là dịp để cộng đồng rèn luyện thể chất, tăng cường sự gắn kết và quảng bá hình ảnh văn hóa biển đảo. Nhờ vị trí giao thông thuận lợi, Cát Hải trở thành điểm đến lý tưởng để du khách kết hợp tham quan và trải nghiệm lễ hội truyền thống.
5.2. Hội đua thuyền Đồ Sơn
Tại Đồ Sơn – vùng biển du lịch nổi tiếng, lễ hội đua thuyền Hải Phòng được tổ chức với màu sắc dân gian đậm nét, phản ánh rõ tinh thần thượng võ của ngư dân ven biển. Đây là hoạt động văn hóa tiêu biểu, gắn liền với đời sống tinh thần và sinh hoạt cộng đồng của người dân địa phương.
Hội đua thuyền Đồ Sơn gây ấn tượng bởi sự kết hợp chặt chẽ giữa phần thi thể thao và các nghi thức tâm linh truyền thống. Không gian lễ hội vừa trang nghiêm vừa sôi nổi, thể hiện sự giao thoa hài hòa giữa giá trị văn hóa lâu đời và nhịp sống hiện đại của thành phố biển.
Sự tham gia nhiệt tình của các gia đình ngư dân cùng du khách gần xa đã tạo nên bầu không khí thân thiện, ấm áp – yếu tố góp phần làm nên nét riêng của lễ hội đua thuyền Hải Phòng tại Đồ Sơn.
5.3. Lễ hội đua thuyền An Hoà (An Dương), Ngọc Tỉnh (Kiến Thụy)
Tại làng Ngọc Tỉnh, huyện Kiến Thụy, lễ hội đua thuyền Hải Phòng gắn liền với nghi lễ rước cá sủ vàng diễn ra từ mùng 4 đến mùng 6 tháng Giêng âm lịch. Nghi thức này mang ý nghĩa cầu mong biển yên sóng lặng, mùa cá bội thu và sự che chở của thần linh đối với cộng đồng ngư dân.
Ở An Hòa (An Dương) và thôn Quần Mục (Kiến Thụy), lễ hội được tổ chức theo lịch con nước, phù hợp với điều kiện tự nhiên từng vùng. Mỗi đội thường gồm 13 trai tráng khỏe mạnh, thể hiện sự linh hoạt trong quy mô tổ chức nhưng vẫn giữ trọn tinh thần truyền thống.
Các lễ hội đua thuyền tại những địa phương này phản ánh sinh hoạt đời thường, tập tục và bản sắc riêng của từng làng chài. Chính sự đa dạng về hình thức, thời gian và không gian tổ chức đã góp phần tạo nên bức tranh văn hóa sinh động, làm giàu thêm giá trị của lễ hội đua thuyền Hải Phòng trên toàn thành phố.
6. Gợi ý lịch trình du lịch Hải Phòng
Để khám phá trọn vẹn vẻ đẹp văn hóa, lễ hội và cảnh quan biển đảo, việc sắp xếp lịch trình hợp lý khi du lịch Hải Phòng là yếu tố rất quan trọng. Gợi ý hành trình dưới đây giúp du khách kết hợp hài hòa giữa trải nghiệm lễ hội truyền thống, tham quan tâm linh và nghỉ dưỡng biển đảo đặc sắc.
Ngày đầu tiên đến Hải Phòng, du khách nên xuất phát sớm đi Cát Hải để hòa mình vào không khí sôi động của lễ hội đua thuyền Hải Phòng, thường diễn ra từ ngày 19–21 tháng Giêng âm lịch. Việc có mặt từ buổi sáng giúp bạn dễ chọn vị trí quan sát đẹp, đồng thời tham gia trọn vẹn các nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.
Sang ngày thứ hai, hành trình có thể bắt đầu bằng chuyến tham quan quần thể đình chùa Gia Lộc nhằm tìm hiểu lịch sử hình thành và ý nghĩa tâm linh gắn liền với lễ hội. Buổi chiều là thời điểm lý tưởng để thưởng thức ẩm thực biển Hải Phòng với các món đặc trưng như chả cá, tôm rang hay hải sản nướng tươi ngon tại những quán ăn bản địa.
Cáp treo Sun World giúp du khách cảm nhận vẻ đẹp trọn vẹn từ độ cao ấn tượng. (Nguồn: Sưu tầm)
Nếu còn quỹ thời gian, du khách có thể tiếp tục khám phá đảo Cát Bà và lựa chọn cáp treo Sun World để di chuyển nhanh, thuận tiện từ đất liền ra đảo. Trải nghiệm vịnh Lan Hạ, các hang động tự nhiên cùng rừng nguyên sinh Cát Bà sẽ khép lại chuyến du lịch Hải Phòng bằng những dấu ấn đáng nhớ và trọn vẹn.
7. Kinh nghiệm đi lễ hội đua thuyền Hải Phòng
Từng cú chèo dồn dập phản ánh tinh thần thi đấu bền bỉ. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội đua thuyền Hải Phòng là sự kiện văn hóa – thể thao đặc sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách mỗi dịp đầu năm. Để tham gia lễ hội một cách trọn vẹn, việc nắm trước những kinh nghiệm cần thiết sẽ giúp bạn tận hưởng không khí sôi động, an toàn và ý nghĩa hơn.
Để cảm nhận trọn vẹn không khí sôi động của lễ hội đua thuyền Hải Phòng, du khách nên có mặt từ sáng sớm nhằm lựa chọn vị trí quan sát đẹp, thuận tiện cho việc cổ vũ và ghi lại những khoảnh khắc ấn tượng. Việc chủ động sắp xếp phương tiện di chuyển đến Cát Hải hoặc các khu vực ven biển sẽ giúp chuyến đi diễn ra suôn sẻ, tránh tình trạng đông đúc vào giờ cao điểm.
Thời điểm đầu xuân tại Hải Phòng thường dễ chịu nhưng có gió biển, vì vậy bạn nên chuẩn bị mũ nón, áo khoác nhẹ và nước uống đầy đủ khi tham gia các hoạt động ngoài trời. Nếu muốn chụp ảnh đẹp, hãy đứng gần mép nước để bắt trọn hình ảnh thuyền đua lướt sóng cùng bầu không khí náo nhiệt của người xem xung quanh.
Trong quá trình tham dự các nghi lễ truyền thống tại đình chùa, du khách cần giữ thái độ nghiêm túc, hạn chế gây ồn ào và tuân thủ hướng dẫn của ban tổ chức. Đồng thời, ý thức giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác và tránh chen lấn khi cổ vũ sẽ góp phần tạo nên hình ảnh văn minh, an toàn, giúp mỗi người hòa mình trọn vẹn vào giá trị văn hóa đặc sắc của lễ hội đua thuyền Hải Phòng.
Tham gia Lễ hội đua thuyền Hải Phòng sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm sôi động, đầy màu sắc và đậm nét văn hóa truyền thống. Với không khí náo nhiệt cùng những màn tranh tài kịch tính trên mặt nước, lễ hội chắc chắn sẽ để lại ấn tượng khó quên. Hãy sắp xếp thời gian để tận hưởng trọn vẹn không gian lễ hội đặc sắc tại đất cảng Hải Phòng.
